Τα κονδυλώματα είναι μικρές, συνήθως ανώδυνες, εξογκώσεις στο δέρμα γύρω από τον πρωκτό ή μέσα στον πρωκτικό σωλήνα. Προκαλούνται από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), τον πιο συχνό σεξουαλικά μεταδιδόμενο ιό. Οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα έρθουν σε επαφή με τον HPV κάποια στιγμή· οι περισσότεροι δεν θα εμφανίσουν ποτέ κονδυλώματα. Τα κονδυλώματα δεν είναι καρκίνος και δεν είναι ένδειξη κάποιου «λάθους» — είναι μια συχνή, θεραπεύσιμη λοίμωξη.
Η εξέταση στο ιατρείο είναι σύντομη, διακριτική και χωρίς κρίση. Ο Κωνσταντίνος Χαλκιάς αντιμετωπίζει στη Θεσσαλονίκη εξωτερικά και εσωτερικά κονδυλώματα με όλες τις διαθέσιμες μεθόδους.
Πώς μεταδίδεται ο HPV
Με επαφή δέρματος με δέρμα κατά τη σεξουαλική επαφή, οποιουδήποτε τύπου. Δεν απαιτείται πρωκτική επαφή για να εμφανιστούν κονδυλώματα στον πρωκτό. Το προφυλακτικό μειώνει αλλά δεν μηδενίζει τη μετάδοση. Μπορεί να περάσουν εβδομάδες έως μήνες (ή και χρόνια) από τη μόλυνση μέχρι την εμφάνιση βλαβών, γι’ αυτό δεν είναι δυνατόν συνήθως να προσδιοριστεί από ποιον και πότε.
Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης ή υποτροπής: κάπνισμα, ανοσοκαταστολή (HIV, μεταμόσχευση, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα), πολλαπλοί σύντροφοι.
Συμπτώματα
- Μικρές εξογκώσεις χρώματος δέρματος ή ροζ, μεμονωμένες ή σε «ανθοκράμβη»
- Κνησμός, υγρασία, αίσθημα ξένου σώματος
- Σπανιότερα: αιμορραγία ή ενόχληση στην κένωση, κυρίως σε εσωτερικά κονδυλώματα
- Συχνά καθόλου συμπτώματα — ανακαλύπτονται τυχαία
Διάγνωση
- Κλινική εξέταση της περιοχής
- Πρωκτοσκόπηση για εσωτερικά κονδυλώματα — απαραίτητη, γιατί συχνά συνυπάρχουν και αν δεν θεραπευτούν υποτροπιάζουν τα εξωτερικά
- Βιοψία όταν μια βλάβη είναι άτυπη, μεγάλη, σκληρή, αιμορραγεί ή δεν ανταποκρίνεται — για να αποκλειστεί προκαρκινική αλλοίωση (δυσπλασία)
- Έλεγχος για άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (HIV, σύφιλη, ηπατίτιδες) συστήνεται σε όλους τους ασθενείς με κονδυλώματα
Θεραπεία
Ο στόχος είναι η αφαίρεση των βλαβών. Καμία θεραπεία δεν «σκοτώνει» τον ιό, που μπορεί να παραμείνει στο δέρμα· γι’ αυτό η υποτροπή είναι συχνή με όλες τις μεθόδους (περίπου 1 στους 4 ασθενείς) και η παρακολούθηση είναι μέρος της θεραπείας.
Τοπικές θεραπείες (λίγα, μικρά, εξωτερικά κονδυλώματα)
- Κρέμες που εφαρμόζει ο ίδιος ο ασθενής για μερικές εβδομάδες (ανοσοτροποποιητικά ή κυτταροτοξικά σκευάσματα, με συνταγή)
- Χημική καυτηρίαση με οξύ που εφαρμόζεται από τον ιατρό στο ιατρείο, σε επαναλαμβανόμενες συνεδρίες
Αφαίρεση (εσωτερικά, πολλαπλά, μεγάλα ή ανθεκτικά κονδυλώματα)
- Ηλεκτροκαυτηρίαση ή εκτομή με ψαλίδι/νυστέρι — οι συχνότερες μέθοδοι, με τοπική ή γενική αναισθησία ανάλογα με την έκταση
- Laser — ακριβής καταστροφή των βλαβών, χρήσιμο σε πολλαπλές μικρές βλάβες
- Κρυοπηξία — κατάψυξη με υγρό άζωτο, για μικρές εξωτερικές βλάβες
Η αφαίρεση δίνει άμεσο αποτέλεσμα σε μία συνεδρία και επιτρέπει ιστολογική εξέταση. Γίνεται συνήθως ως επέμβαση μίας ημέρας. Η επούλωση διαρκεί 1–3 εβδομάδες, με καθιστά μπάνια και τοπική φροντίδα.
Παρακολούθηση και πρόληψη
- Επανεξέταση σε 4–6 εβδομάδες και στη συνέχεια περιοδικά για 6–12 μήνες
- Εμβολιασμός κατά του HPV: το 9-δύναμο εμβόλιο προστατεύει από τους τύπους που προκαλούν τα περισσότερα κονδυλώματα και τον καρκίνο πρωκτού. Συστήνεται σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών· έχει όφελος και σε ενήλικες που έχουν ήδη νοσήσει, για την πρόληψη νέων λοιμώξεων. Συζητήστε το με τον ιατρό σας.
- Διακοπή καπνίσματος — μειώνει τις υποτροπές
- Άτομα υψηλού κινδύνου (HIV, ανοσοκαταστολή, ιστορικό δυσπλασίας): συστήνεται τακτική πρωκτολογική παρακολούθηση για έγκαιρη ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων
- Ενημέρωση των σεξουαλικών συντρόφων ώστε να εξεταστούν
Συχνές ερωτήσεις
Είναι επικίνδυνα τα κονδυλώματα;
Τα ίδια τα κονδυλώματα είναι καλοήθη. Ορισμένοι τύποι HPV (διαφορετικοί από αυτούς που συνήθως προκαλούν κονδυλώματα) σχετίζονται με καρκίνο πρωκτού· γι’ αυτό η βιοψία σε άτυπες βλάβες και η παρακολούθηση σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Πονάει η αφαίρεση;
Γίνεται με αναισθησία. Τις πρώτες ημέρες υπάρχει ενόχληση που ελέγχεται με απλά παυσίπονα.
Πρέπει να το πω στον/στη σύντροφό μου;
Ναι, ώστε να εξεταστεί. Η μόλυνση μπορεί να έχει συμβεί καιρό πριν και δεν αποδεικνύει απιστία.
Μπορώ να έχω σεξουαλική επαφή;
Συστήνεται αποχή μέχρι την επούλωση και την εξαφάνιση των βλαβών.
Πηγές
British Association for Sexual Health and HIV (BASHH). UK National Guideline on the Management of Anogenital Warts.
Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων, Υπουργείο Υγείας (εμβόλιο HPV).
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για διακριτικό ραντεβού στη Θεσσαλονίκη: Επικοινωνία.
