Δυσκοιλιότητα δεν είναι μόνο «λίγες κενώσεις». Είναι και η δύσκολη, επώδυνη κένωση, το σφίξιμο, το αίσθημα ότι «δεν άδειασα», η ανάγκη να βοηθήσετε με το χέρι. Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι λειτουργικές και αντιμετωπίζονται συντηρητικά. Ο ρόλος του χειρουργού είναι να αποκλείσει σοβαρές αιτίες, να εντοπίσει τις ανατομικές διαταραχές του πυελικού εδάφους που διορθώνονται, και να χειρουργήσει μόνο τις πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις που το χρειάζονται.
Πότε χρειάζεται οπωσδήποτε εξέταση
- Αίμα στα κόπρανα ή μαύρα κόπρανα
- Δυσκοιλιότητα που ξεκίνησε πρόσφατα, ιδίως μετά τα 45–50
- Ανεξήγητη απώλεια βάρους, αναιμία, επίμονος κοιλιακός πόνος
- Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου
- Εναλλαγές δυσκοιλιότητας–διάρροιας που επιμένουν
Σε αυτές τις περιπτώσεις προηγείται κολονοσκόπηση.
Δύο διαφορετικά προβλήματα
- Βραδεία διάβαση: το παχύ έντερο κινείται αργά. Λίγες κενώσεις, φούσκωμα, μειωμένη ανάγκη.
- Διαταραχή κένωσης (αποφρακτική αφόδευση): το έντερο κινείται, αλλά η κένωση δεν γίνεται σωστά. Σφίξιμο, αίσθημα «μπλοκαρίσματος», ατελής κένωση, ανάγκη πίεσης με τα δάχτυλα. Οφείλεται σε δυσσυνέργεια (οι μυς του πυελικού εδάφους σφίγγουν αντί να χαλαρώνουν) ή σε ανατομικές αιτίες: ορθοκήλη (προβολή του ορθού προς τον κόλπο), εσωτερική πρόπτωση, κάθοδος πυελικού εδάφους.
Συχνά συνυπάρχουν. Ο διαχωρισμός καθορίζει τη θεραπεία, γι’ αυτό η διερεύνηση αξίζει τον κόπο.
Άλλες συχνές αιτίες
Χαμηλή πρόσληψη ινών και υγρών, καθιστική ζωή, φάρμακα (οπιοειδή, ορισμένα αντικαταθλιπτικά, σίδηρος, ασβέστιο, αντιυπερτασικά), υποθυρεοειδισμός, διαβήτης, νευρολογικές παθήσεις, εγκυμοσύνη, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Διερεύνηση
- Ιστορικό, ημερολόγιο κενώσεων, κλινική εξέταση με δακτυλική εξέταση (που ήδη αναδεικνύει τη δυσσυνέργεια σε πολλούς ασθενείς)
- Εξετάσεις αίματος (θυρεοειδής, ασβέστιο, σάκχαρο)
- Κολονοσκόπηση όταν υπάρχουν προειδοποιητικά σημεία ή ηλικιακή ένδειξη
- Αφοδευσιογραφία (ακτινολογική ή με μαγνητική τομογραφία) — δείχνει ορθοκήλη, πρόπτωση, δυσσυνέργεια
- Πρωκτική μανομετρία και δοκιμασία εξώθησης μπαλονιού — αντικειμενική εκτίμηση του πυελικού εδάφους
- Μελέτη διάβασης με δείκτες — για βραδεία διάβαση
Θεραπεία
Βασικά μέτρα (για όλους)
Σταδιακή αύξηση φυτικών ινών (25–30 g/ημέρα) και νερού, καθημερινή κίνηση, σταθερή ώρα τουαλέτας (ιδανικά μετά το πρωινό), σωστή στάση (γόνατα ψηλότερα από τη λεκάνη, με σκαλοπάτι), όχι σφίξιμο, όχι αναβολή της ανάγκης.
Φάρμακα
Ωσμωτικά υπακτικά (πολυαιθυλενογλυκόλη, λακτουλόζη) είναι ασφαλή για μακροχρόνια χρήση. Διεγερτικά υπακτικά για βραχύ διάστημα. Νεότερα φάρμακα (προκινητικά, εκκριταγωγά) σε ανθεκτικές περιπτώσεις, με ιατρική παρακολούθηση. Τα υπόθετα και οι μικροϋποκλυσμοί βοηθούν στη διαταραχή κένωσης.
Βιοανάδραση (biofeedback)
Η θεραπεία εκλογής για τη δυσσυνέργεια: επανεκπαίδευση των μυών του πυελικού εδάφους με ειδικευμένο φυσικοθεραπευτή. Βελτιώνει τα συμπτώματα σε πάνω από τους μισούς ασθενείς και είναι πιο αποτελεσματική από τα υπακτικά σε αυτή την ομάδα.
Χειρουργική — μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- Ορθοκήλη ή εσωτερική πρόπτωση που αποδεδειγμένα προκαλεί αποφρακτική αφόδευση και δεν βελτιώθηκε με biofeedback: λαπαροσκοπική ή ρομποτική πρόσθια ορθοπηξία ή διορθική/διακολπική αποκατάσταση, ανάλογα με τα ευρήματα
- Ιερή νευροτροποποίηση σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- Κολεκτομή για βραδεία διάβαση: εξαιρετικά σπάνια, μόνο μετά από πλήρη διερεύνηση που αποκλείει διαταραχή κένωσης και γενικευμένη διαταραχή κινητικότητας
Η χειρουργική δεν είναι λύση για τη «γενική» δυσκοιλιότητα και τα αποτελέσματα εξαρτώνται απόλυτα από τη σωστή επιλογή ασθενούς.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσες κενώσεις είναι «κανονικές»;
Από 3 την ημέρα έως 3 την εβδομάδα, εφόσον γίνονται εύκολα. Η συχνότητα μετράει λιγότερο από την ευκολία.
Τα υπακτικά «τεμπελιάζουν» το έντερο;
Τα ωσμωτικά, όχι. Μπορούν να λαμβάνονται για μεγάλο διάστημα με ασφάλεια.
Πρέπει να κάνω κολονοσκόπηση;
Αν έχετε κάποιο από τα προειδοποιητικά σημεία, είστε άνω των 45–50 ή έχετε οικογενειακό ιστορικό, ναι.
Τι είναι η ορθοκήλη;
Μια «τσέπη» του ορθού προς τον κόλπο, συχνή μετά από τοκετούς. Χρειάζεται θεραπεία μόνο όταν προκαλεί συμπτώματα και κόπρανα παγιδεύονται σε αυτή.
Πηγές
American Gastroenterological Association (AGA). Medical position statement on constipation.
Rome IV criteria for functional constipation and defecatory disorders.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για ραντεβού στη Θεσσαλονίκη: Επικοινωνία.
