Η κύστη κόκκυγος (τριχοφωλεακή νόσος) είναι μια χρόνια φλεγμονή στη μεσογλουτιαία περιοχή, λίγο πάνω από τον πρωκτό. Δημιουργείται όταν τρίχες εισχωρούν κάτω από το δέρμα μέσα από μικροσκοπικές οπές («pits») και προκαλούν φλεγμονή, απόστημα και στη συνέχεια συρίγγια. Αφορά κυρίως νέους ανθρώπους 15–30 ετών και, παρότι καλοήθης, μπορεί να ταλαιπωρεί για χρόνια αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.
Η αντιμετώπιση έχει αλλάξει σημαντικά: οι μεγάλες τομές που έμεναν ανοιχτές για μήνες έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Ο Κωνσταντίνος Χαλκιάς εφαρμόζει στη Θεσσαλονίκη όλο το εύρος των σύγχρονων μεθόδων — EPSiT, laser (SiLaC), pit picking και τεχνικές με κρημνό — και επιλέγει την κατάλληλη ανάλογα με την έκταση της νόσου.
Παράγοντες κινδύνου
- Έντονη τριχοφυΐα και σκληρή τρίχα
- Πολύωρη καθιστή ζωή (οδηγοί, γραφείο, φοιτητές)
- Παχυσαρκία, βαθιά μεσογλουτιαία σχισμή
- Εφίδρωση, τριβή, κακή υγιεινή της περιοχής
- Οικογενειακό ιστορικό
Συμπτώματα
- Ασυμπτωματική μορφή: μία ή περισσότερες μικρές οπές στη μέση γραμμή, χωρίς ενόχληση
- Οξύ απόστημα: ξαφνικός πόνος, πρήξιμο, ερυθρότητα, ενίοτε πυρετός· δεν μπορείτε να καθίσετε
- Χρόνια μορφή: διαλείπουσα εκροή υγρού ή πύου από ένα ή περισσότερα στόμια, συχνά λίγο εκτός της μέσης γραμμής, με περιόδους ύφεσης και έξαρσης
Διάγνωση
Κλινική, με απλή επισκόπηση. Απεικόνιση (υπερηχογράφημα ή μαγνητική) χρειάζεται μόνο σε εκτεταμένη νόσο, πολλαπλές υποτροπές ή όταν υπάρχει αμφιβολία για περιεδρικό συρίγγιο.
Θεραπεία
Οξύ απόστημα
Παροχέτευση με μικρή τομή, συνήθως με τοπική αναισθησία. Ανακουφίζει άμεσα. Δεν θεραπεύει την υποκείμενη νόσο — η οριστική θεραπεία προγραμματίζεται όταν υποχωρήσει η φλεγμονή.
Ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (χωρίς μεγάλη τομή)
- Pit picking (Bascom I): αφαίρεση των μικροσκοπικών οπών της μέσης γραμμής με τομές λίγων χιλιοστών και καθαρισμός της κοιλότητας από πλάγια μικρή τομή. Τοπική αναισθησία, επιστροφή στις δραστηριότητες σε 1–2 ημέρες.
- EPSiT (ενδοσκοπική θεραπεία κύστης κόκκυγος): μια λεπτή κάμερα εισάγεται από το στόμιο, βλέπουμε το εσωτερικό της κοιλότητας, αφαιρούμε τρίχες και φλεγμονώδη ιστό και καυτηριάζουμε τα τοιχώματα υπό όραση. Ελάχιστος πόνος, χωρίς ανοιχτό τραύμα, γρήγορη επάνοδος. Κατάλληλη για την πλειονότητα των περιπτώσεων, και για υποτροπές.
- SiLaC (laser): μια ίνα laser εισάγεται στην κοιλότητα και τα κανάλια και τα «σφραγίζει» από μέσα. Ίδια φιλοσοφία με το EPSiT, πολύ μικρή τομή, ταχεία ανάρρωση.
Οι τεχνικές αυτές έχουν ποσοστά ίασης συγκρίσιμα με τις κλασικές επεμβάσεις για την πρωτοεμφανιζόμενη ή μέτριας έκτασης νόσο, με πολύ λιγότερο πόνο και ελάχιστη απουσία από την εργασία. Η υποτροπή είναι δυνατή (συνήθως στην πρώτη διετία) και, αν συμβεί, μπορούν να επαναληφθούν.
Τεχνικές με κρημνό (για εκτεταμένη ή υποτροπιάζουσα νόσο)
Όταν η νόσος είναι εκτεταμένη ή έχει υποτροπιάσει μετά από άλλες θεραπείες, η οριστική λύση είναι η αφαίρεση όλης της πάσχουσας περιοχής και η σύγκλειση με μετακίνηση του τραύματος εκτός της μέσης γραμμής, ώστε να επιπεδώνεται η σχισμή και να μη ξαναμαζεύονται τρίχες:
- Karydakis — πλάγια εκτομή και συρραφή με μετατόπιση της ουλής
- Limberg (ρομβοειδής κρημνός) — ρομβοειδής εκτομή και κάλυψη με γειτονικό δέρμα
- Bascom cleft lift — «ανόρθωση» της σχισμής με λεπτό κρημνό δέρματος
Η αναισθησία και η διάρκεια νοσηλείας συζητούνται πριν από την επέμβαση.
Τι αποφεύγουμε
Την ευρεία εκτομή με ανοιχτό τραύμα στη μέση γραμμή που «γεμίζει» μόνο του: χρειάζεται εβδομάδες έως μήνες αλλαγών, με σημαντική ταλαιπωρία, χωρίς καλύτερα αποτελέσματα από τις παραπάνω επιλογές. Χρησιμοποιείται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Πρόληψη υποτροπής
Αποτρίχωση της περιοχής (ιδανικά με laser αποτρίχωση, που έχει φανεί ότι μειώνει τις υποτροπές), καλή υγιεινή, απώλεια βάρους, αποφυγή πολύωρου καθίσματος.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί το EPSiT και πότε γυρίζω στη δουλειά;
Περίπου 30–45 λεπτά. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε καθιστική εργασία σε 2–3 ημέρες.
Φεύγει μόνη της η κύστη;
Το απόστημα μπορεί να ανοίξει και να ανακουφίσει προσωρινά, αλλά η νόσος παραμένει και υποτροπιάζει.
Ποια μέθοδος είναι η καλύτερη;
Καμία για όλους. Για πρωτοεμφανιζόμενη ή περιορισμένη νόσο προτιμούμε EPSiT ή laser· για εκτεταμένη ή πολυυποτροπιάζουσα νόσο, κρημνό.
Θα μείνει σημάδι;
Μετά από EPSiT/laser/pit picking, ελάχιστο. Μετά από κρημνό, μια ουλή εκτός της μέσης γραμμής.
Πηγές
ASCRS. Clinical Practice Guidelines for the Management of Pilonidal Disease, 2019. fascrs.org
German Society of Coloproctology. S3 guideline: Sinus pilonidalis, 2020 update.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Για ραντεβού στη Θεσσαλονίκη: Επικοινωνία.
