Σκωληκοειδίτιδα: συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Συνήθως από απόφραξη του στομίου της απόφυσης — από σκληρό κοπρανώδες υλικό (κοπρόλιθο), διόγκωση του λεμφικού ιστού μετά από ίωση, ή σπανιότερα από όγκο. Η απόφραξη οδηγεί σε διάταση, φλεγμονή και βακτηριακή λοίμωξη. Δεν υπάρχει τρόπος πρόληψης· η κατανάλωση σπόρων ή τσίχλας δεν την προκαλεί.

Η κλασική εξέλιξη σε 24–48 ώρες:

• Αόριστος πόνος γύρω από τον ομφαλό ή στο κέντρο της κοιλιάς
• Ανορεξία, ναυτία, ενίοτε έμετος
• Ο πόνος μετακινείται στη δεξιά κάτω κοιλιά και γίνεται σταθερός, οξύς, χειροτερεύει με το βάδισμα, το βήξιμο και τα σκαμπανεβάσματα του αυτοκινήτου
• Χαμηλός πυρετός

Σε παιδιά, εγκύους και ηλικιωμένους η εικόνα είναι συχνά άτυπη. Αν ο έντονος πόνος υποχωρήσει ξαφνικά και μετά επανέλθει διάχυτος με υψηλό πυρετό, μπορεί να έχει διατρηθεί — χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.

Οξύς πόνος στη δεξιά κάτω κοιλιά που επιμένει πάνω από λίγες ώρες χρειάζεται εκτίμηση την ίδια μέρα — όχι σε προγραμματισμένο ραντεβού. Ο Κωνσταντίνος Χαλκιάς παρέχει επείγουσα χειρουργική κάλυψη σε συνεργασία με την Κλινική Άγιος Λουκάς: απευθυνθείτε στο Τμήμα Επειγόντων της κλινικής, όπου η διάγνωση, η απεικόνιση και, αν χρειαστεί, η λαπαροσκοπική επέμβαση γίνονται στο ίδιο πλαίσιο.

• Κλινική εξέταση — ευαισθησία στη δεξιά κάτω κοιλιά, σημεία περιτοναϊκού ερεθισμού
• Εξετάσεις αίματος — λευκά αιμοσφαίρια, CRP· τεστ κύησης σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας
• Υπερηχογράφημα — πρώτη απεικονιστική εξέταση σε παιδιά, νέους και εγκύους
• Αξονική τομογραφία — η ακριβέστερη εξέταση σε ενήλικες όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής· επιβεβαιώνει και την ύπαρξη επιπλοκών (απόστημα, διάτρηση)
• Μαγνητική σε εγκύους όταν το υπερηχογράφημα δεν αρκεί

Η χρήση κλινικών κλιμάκων και απεικόνισης έχει μειώσει δραστικά τις «άσκοπες» επεμβάσεις.

Λαπαροσκοπική σκωληκοειδεκτομή

Η θεραπεία εκλογής, τόσο για την απλή όσο και για την επιπλεγμένη σκωληκοειδίτιδα (διάτρηση, απόστημα, περιτονίτιδα). Με 3 μικρές οπές η απόφυση αφαιρείται, η κοιλιά ελέγχεται και, αν χρειάζεται, πλένεται. Διαρκεί 30–60 λεπτά.

• Λιγότερος πόνος, μικρότερη πιθανότητα λοίμωξης τραύματος και ταχύτερη επάνοδος σε σχέση με την ανοικτή
• Επιτρέπει πλήρη έλεγχο της κοιλιάς — σημαντικό σε γυναίκες, όπου γυναικολογικά προβλήματα μιμούνται τη σκωληκοειδίτιδα
• Νοσηλεία: 1 ημέρα σε απλή σκωληκοειδίτιδα (συχνά επιστροφή την επόμενη ημέρα)· 3–5 ημέρες με ενδοφλέβια αντιβιοτικά σε επιπλεγμένη

Η ανοικτή σκωληκοειδεκτομή (τομή 5–7 cm) διατηρεί ρόλο όταν η λαπαροσκόπηση δεν είναι διαθέσιμη ή δεν είναι τεχνικά δυνατή.

Θεραπεία με αντιβιοτικά (χωρίς επέμβαση)

Σε επιλεγμένους ενήλικες με μη επιπλεγμένη σκωληκοειδίτιδα, επιβεβαιωμένη με αξονική και χωρίς κοπρόλιθο, η θεραπεία με αντιβιοτικά είναι αποδεκτή εναλλακτική. Τα δεδομένα των μεγάλων τυχαιοποιημένων μελετών δείχνουν ότι περίπου 7 στους 10 αποφεύγουν την επέμβαση τον πρώτο χρόνο, αλλά σχεδόν οι μισοί θα χρειαστούν σκωληκοειδεκτομή μέσα σε 5 χρόνια. Η επιλογή συζητείται ανοιχτά: αποφυγή επέμβασης έναντι πιθανότητας υποτροπής και επαναλαμβανόμενων νοσηλειών.

Σκωληκοειδικό απόστημα

Όταν η φλεγμονή έχει «περιχαρακωθεί» σε απόστημα, συχνά προηγείται παροχέτευση με βελόνα υπό ακτινολογική καθοδήγηση και αντιβιοτικά. Η αφαίρεση της απόφυσης αργότερα («interval appendicectomy») εξατομικεύεται — συστήνεται σε ασθενείς άνω των 40 και όταν υπάρχει υποψία υποκείμενης βλάβης, με κολονοσκόπηση πριν.

Μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση για απλή σκωληκοειδίτιδα: κανονική διατροφή από την επόμενη μέρα, επάνοδος σε σχολείο ή καθιστική εργασία σε 5–7 ημέρες, σε άθληση σε 2–3 εβδομάδες. Σε επιπλεγμένη σκωληκοειδίτιδα οι χρόνοι διπλασιάζονται και χρειάζεται παρακολούθηση για ενδοκοιλιακό απόστημα (πυρετός, πόνος μετά την 5η ημέρα).