Ελκώδης κολίτιδα: πότε η χειρουργική γίνεται η λύση

Επείγοντα

• Οξεία βαριά κολίτιδα που δεν ανταποκρίνεται σε 3–5 ημέρες ενδοφλέβιας κορτιζόνης και θεραπείας διάσωσης (βιολογικό ή κυκλοσπορίνη)
• Τοξικό μεγάκολο, διάτρηση, μαζική αιμορραγία

Προγραμματισμένα

• Ανθεκτική νόσος: επίμονα συμπτώματα παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή, ή εξάρτηση από κορτιζόνη με τις παρενέργειές της
• Δυσπλασία ή καρκίνος στις κολονοσκοπήσεις επιτήρησης — ο κίνδυνος καρκίνου αυξάνεται μετά από 8–10 χρόνια εκτεταμένης νόσου
• Καθυστέρηση ανάπτυξης σε παιδιά
• Επιλογή του ασθενούς για απαλλαγή από τη χρόνια φαρμακευτική αγωγή και τις εξάρσεις, μετά από πλήρη ενημέρωση

Ολική κολεκτομή με τελική ειλεοστομία

Η επέμβαση πρώτης γραμμής στα επείγοντα και σε ασθενείς υπό υψηλή δόση κορτιζόνης ή σε κακή θρέψη: αφαιρείται όλο το παχύ έντερο, το ορθό παραμένει προσωρινά και δημιουργείται ειλεοστομία. Γίνεται λαπαροσκοπικά ακόμη και σε επείγον. Ο ασθενής ανακάμπτει, η κορτιζόνη διακόπτεται, και σε 3–6 μήνες αποφασίζεται το επόμενο βήμα: pouch ή μόνιμη ειλεοστομία.

Ειλεοπρωκτική αναστόμωση με pouch (IPAA, «J-pouch»)

Η επέμβαση που αποκαθιστά την κένωση από τον πρωκτό: μετά την αφαίρεση παχέος εντέρου και ορθού, το τελικό λεπτό έντερο διαμορφώνεται σε μια «σακούλα» σχήματος J (νεοορθό) που συνδέεται με τον πρωκτό. Γίνεται συνήθως σε 2 ή 3 στάδια λαπαροσκοπικά (ή ρομποτικά, σε συνεργασία), με προσωρινή προστατευτική ειλεοστομία που κλείνει 2–3 μήνες αργότερα.

Τι να περιμένετε: 4–8 κενώσεις την ημέρα, μαλακής σύστασης, με καλό έλεγχο τη μέρα και μικρή πιθανότητα νυκτερινής διαφυγής· απαλλαγή από τα φάρμακα της κολίτιδας. Η κύρια επιπλοκή είναι η φλεγμονή του pouch (pouchitis), που τη βιώνουν οι μισοί ασθενείς κάποια στιγμή και συνήθως ανταποκρίνεται σε σύντομη αντιβίωση. Η αποτυχία του pouch, που οδηγεί σε μόνιμη ειλεοστομία, αφορά περίπου 1 στους 10 ασθενείς σε βάθος χρόνου. Οι περισσότεροι ασθενείς με pouch δηλώνουν ποιότητα ζωής συγκρίσιμη με τον γενικό πληθυσμό.

Πρωκτοκολεκτομή με μόνιμη ειλεοστομία

Αφαίρεση παχέος εντέρου, ορθού και πρωκτού, με μόνιμη ειλεοστομία. Σωστή επιλογή για ασθενείς με ασθενείς σφιγκτήρες, μεγάλη ηλικία, χαμηλό καρκίνο ορθού, ή για όσους προτιμούν μία επέμβαση χωρίς τις αβεβαιότητες του pouch. Με τη σύγχρονη φροντίδα στομίας, η ποιότητα ζωής είναι πολύ καλή.

Ειλεοορθική αναστόμωση

Διατήρηση του ορθού και σύνδεση με το λεπτό έντερο — μόνο όταν το ορθό είναι σχετικά υγιές. Λιγότερες κενώσεις από το pouch, αλλά η νόσος παραμένει στο ορθό και απαιτεί επιτήρηση. Επιλογή σε συγκεκριμένους ασθενείς (π.χ. νέες γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη, ως ενδιάμεσο βήμα).

Βελτιστοποίηση θρέψης και αναιμίας, σταδιακή μείωση κορτιζόνης όπου είναι εφικτό, σήμανση της θέσης της στομίας από νοσηλευτή στομιών, και αναλυτική συζήτηση των επιλογών — pouch ή μόνιμη ειλεοστομία είναι απόφαση του ασθενούς, με σωστή ενημέρωση για τα υπέρ και τα κατά της κάθε μιας.